top of page

Αντίστροφη μέτρηση για τα F-35: Έως τον Μάρτιο «κλειδώνει» η παραγγελία των 20 αεροσκαφών


Το σχέδιο των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων για την υπεροπλία σε αέρα και θάλασσα και τα επόμενα βήματα στη διαπραγμάτευση μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον. Αντίστροφη μέτρηση για τα F-35.

Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ, Θ. ΤΣΙΤΣΑ, ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ

Η αντίστροφη μέτρηση ώστε να «κλειδώσει» η παραγγελία των 20 αεροσκαφών F-35 έχει ξεκινήσει. Έως τον Μάρτιο, σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, αναμένεται η αμερικανική απάντηση στο επίσημο ελληνικό αίτημα(Letter of Request) για την προμήθεια των μαχητικών που έστειλε στην Ουάσιγκτον στα τέλη Ιουνίου του 2022 το ελληνικό υπουργείο Άμυνας.

Η διαδικασία αυτή είναι συνήθως πολύ πιο χρονοβόρα και για την απάντηση (Letter of Acceptance – LOA), που περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες, καθώς και το εκτιμώμενο κόστος της συγκεκριμένης προμήθειας, μπορεί να χρειαστεί πάνω από ενάμισης χρόνος, ενώ η συγκυρία, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, έχει αλλάξει τα δεδομένα σε ό, τι αφορά τόσο τις παραγγελίες όσο και τις παραδόσεις. Παρά ταύτα, όλες οι πληροφορίες από την Ουάσιγκτον συγκλίνουν στο ότι οι Αμερικανοί έχουν αποφασίσει να επιταχύνουν τις διαδικασίες σε σχέση με το ελληνικό αίτημα, ώστε το LOA να βρίσκεται στα χέρια της ελληνικής κυβέρνησης πριν από τις εκλογές. Η σπουδή του Πενταγώνου αντανακλά τη σημασία που αποδίδουν οι Αμερικανοί στην Ελλάδα και τη βούλησή τους να ενταχθεί η χώρα μας στο πρόγραμμα F-35.

Η επιτάχυνση των διαδικασιών ήταν απαραίτητη ώστε να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα που έχει θέσει η ελληνική κυβέρνηση, η οποία θέλει να αρχίσει να παραλαμβάνει τα F-35 από το 2028, όταν, όπως εκτιμά, θα υπάρχει και η απαραίτητη δημοσιονομική ευχέρεια για να ξεκινήσουν οι πληρωμές. Το συνολικό κόστος της παραγγελίας, άλλωστε (για τα 20 αεροσκάφη, συν προαίρεση, ώστε η Ελλάδα να προχωρήσει στην αγορά άλλων 20 μαχητικών), αναμένεται να αγγίξει τα 4 δισ. ευρώ. Ωστόσο, με αυτά τα μαχητικά 5ης γενιάς, η Ελλάδα αναμένεται να αποκτήσει σαφή υπεροχή στον αέρα απέναντι στην Τουρκία.

Εκνευρισμός

Οι Τούρκοι το έχουν αντιληφθεί αυτό και ο εκνευρισμός τους είναι πλέον εμφανής, πολύ περισσότερο μάλιστα μετά την επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Ουάσιγκτον, από την οποία ο έφυγε κυριολεκτικά με άδεια τα χέρια. Το τουρκικό αίτημα να εγκρίνει η αμερικανική κυβέρνηση την πώληση 40 νέων μαχητικών τύπου F-16 και την αναβάθμιση άλλων 80 δεν εγκρίθηκε, δεν προωθήθηκε στο Κογκρέσο και ο Τούρκος υπουργός δεν πήρε ούτε καν μια δέσμευση για το χρονοδιάγραμμα.

Αντίθετα, η Ελλάδα έχει ήδη δρομολογήσει την αναβάθμιση 83 ελληνικών F-16 στην έκδοση Viper, ό,τι πιο προηγμένο υπάρχει σήμερα δηλαδή, και έχει ήδη παραλάβει έξι. Αν προστεθούν και τα Rafale, η ελληνική υπεροπλία στον αέρα έχει ήδη αρχίσει να εδραιώνεται και αναμένεται να γίνει συντριπτική όταν η Ελλάδα θα αποκτήσει και τα F-35.

Οι Τούρκοι το έχουν αντιληφθεί αυτό και βγάζουν έναν έντονο εκνευρισμό. Δεν είναι τυχαίο πως ο Μ. Τσαβούσογλου επανέλαβε στις δηλώσεις του μετά τη συνάντηση με τον Αντονι Μπλίνκεν στην Ουάσιγκτον πως είπε στις ΗΠΑ ότι «η ισορροπία στις σχέσεις της Ουάσιγκτον με την Τουρκία και την Ελλάδα έχει χαλάσει». Τουρκικές πηγές διαβεβαιώνουν πως ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δεν ζήτησε από τον Αμερικανό ομόλογό του να μην πουλήσουν οι ΗΠΑ F-35 στην Ελλάδα, αυτό ζητούν όμως πλέον οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης και οι ειδικοί στα εξοπλιστικά στη γειτονική χώρα, για να μη διαταραχθεί η ισορροπία ισχύος.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν πως αυτό θα το ακούσουμε αργά ή γρήγορα και από επίσημα τουρκικά χείλη. Ο έγκυρος Τούρκος αναλυτής Μουράτ Γετκίν έγραψε, άλλωστε, πως η τουρκική πλευρά προτίμησε να μην πει κάτι για τα F-35, επειδή ήλπιζε ότι θα «ξεκολλήσει» σε αυτήν την επίσκεψη το θέμα των τουρκικών F-16. Η αντίδραση αυτή δεν θα είναι, άλλωστε, κάτι απόλυτα καινούργιο. Ήδη οι Τούρκοι προσπαθούν να δαιμονοποιήσουν τους ελληνικούς εξοπλισμούς με το έωλο επιχείρημα πως εξοπλιζόμαστε για να προχωρήσουμε σε επιθετική ενέργεια εναντίον τους, ενώ απευθύνονται ειδικά στο αμερικανικό ακροατήριο με το επίσης έωλο επιχείρημα πως εγκαθιστούμε αμερικανικούς εξοπλισμούς σε νησιά που, σύμφωνα με τις διεθνείς συνθήκες, θα έπρεπε να είναι αποστρατιωτικοποιημένα.

Σε μια προσπάθεια να διασκεδάσει τις εντυπώσεις για το φιάσκο Τσαβούσογλου στην Ουάσιγκτον, αλλά και να δείξει στο εγχώριο ακροατήριο πως η Τουρκία δεν έχει ανάγκη από τα F-16 για να τα βγάλει πέρα με την Ελλάδα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προχώρησε σε νέα προσωπική επίθεση στον πρωθυπουργό. Σχολιάζοντας την εκτίμηση Μητσοτάκη από το Νταβός ότι «δεν θα πάμε σε πόλεμο με την Τουρκία, αλλά τα τελευταία χρόνια βιώσαμε πολλές εντάσεις», ο Τούρκος Πρόεδρος είπε:

«Κοίτα, Μητσοτάκη, μιλάς από εδώ κι από εκεί. Έχε υπ’ όψιν σου ότι οι τρελοί Τούρκοι θα έρθουν αν επιχειρήσεις να κάνεις λάθος», ενώ ξανάβαλε στο τραπέζι τον τουρκικό πύραυλο: «Στην Ελλάδα λένε ότι “η Τουρκία έφτιαξε έναν πύραυλο που τον αποκαλεί Tayfun. Τι θα γίνει αν χτυπήσει με αυτόν την Αθήνα;”. Εμείς δεν έχουμε πρόβλημα, εσείς πρέπει να είστε έξυπνοι». Τέλος, έθεσε εκ νέου το ζήτημα των ελληνικών εξοπλισμών και της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, λέγοντας ότι «με τον εξοπλισμό των νησιών, κάνουν αντίθετα βήματα όσον αφορά τη Συνθήκη της Λωζάννης και άλλες συμφωνίες. Οσα δηλώνει ο Μητσοτάκης δεν αρκούν για να καθορίσουν την τύχη της περιοχής. Εμείς κάνουμε τα απαραίτητα και θα πούμε όσα πρέπει σε διεθνείς συναντήσεις».

«Συζητήσαμε, αλλά δεν συμφωνήσαμε πουθενά»

Το παρασκήνιο της επίσκεψης Τσαβούσογλου στις ΗΠΑ, τα μηνύματα του Τούρκου ΥΠΕΞ στον Αμερικανό ομόλογό του Αντονι Μπλίνκεν και η νευρικότητα της Άγκυρας για την αλλαγή ισορροπιών στο Αιγαίο

Οι ΗΠΑ και η Τουρκία προσπάθησαν μέσω των υπουργών Εξωτερικών Μπλίνκεν – Tσαβούσογλου να παραμερίσουν τις διαφορές που έχουν κάνει τεταμένες τις σχέσεις τους εδώ και χρόνια. Όμως, δεν υπήρξε λευκός καπνός όσον αφορά την επίλυση των διαφωνιών στα κύρια θέματα στην ατζέντας, όπως η πώληση μαχητικών F-16, οι αυξανόμενες απαιτήσεις της Τουρκίας έναντι της Σουηδίας και της Φινλανδίας προκειμένου να εγκρίνει την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ, οι εντάσεις στο Αιγαίο και η διαφαινόμενη πρόθεση της Άγκυρας να ομαλοποιήσει τις σχέσεις της με τον Σύρο Πρόεδρο Μπασάρ αλ Ασαντ. Όπως σχολίασε, μιλώντας στη Realnews, Αμερικανός αξιωματούχος που συμμετείχε στις συνομιλίες των δύο υπουργών Εξωτερικών, «συζητήσαμε όλα τα θέματα, αλλά δεν υπάρχει κάτι θετικό, δεν συμφωνήσαμε πουθενά».

Η Τουρκία και οι ΗΠΑ διανύουν μια παρατεταμένη περίοδο διαφωνιών και οι δύο άνδρες προσπάθησαν να ιχνηλατήσουν το παρόν και το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, οι οποίες βρίσκονται ενώπιον σοβαρών αδιεξόδων εξαιτίας των αποκλινόντων συμφερόντων των δύο χωρών και της πρόθεσης της Τουρκίας να παίξει έναν ρόλο περιφερειακής ηγεμονικής δύναμης. Η επίσκεψη Τσαβούσογλου στην Ουάσιγκτον ήταν μια σπάνια ευκαιρία για ανώτατο Τούρκο αξιωματούχο, καθώς η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν έχει κρατήσει αποστάσεις από την Τουρκία, λόγω της ολοένα και πιο αυταρχικής κατεύθυνσης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και των πολιτικών που περιορίζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες.

Η Τουρκία παραμένει στρατηγικής σημασίας για την Ουάσιγκτον και, όπως τόνισε ο Αντ. Μπλίνκεν, ήταν το κλειδί για τη συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας που επέτρεψε τη μεταφορά εκατομμυρίων τόνων ουκρανικών σιτηρών στις παγκόσμιες αγορές, αποτρέποντας μια επισιτιστική κρίση κατά τη διάρκεια του πολέμου. Όμως, σε σύντομες παρατηρήσεις πριν από τη συνάντησή τους, κανείς από τους δύο δεν αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις διαφορές τους σχετικά με την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, την οποία οι Τούρκοι μέχρι στιγμής έχουν εμποδίσει, παρά την ισχυρή υποστήριξη από τις ΗΠΑ και άλλους συμμάχους.

Ψηλά στην ατζέντα της συνάντησης ήταν το αίτημα της Τουρκίας για τα μαχητικά F-16 και η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση στο Αιγαίο. Ο Λευκός Οίκος πιέζει για την πώληση ως έπαθλο παρηγοριάς, αφού το Κογκρέσο απομάκρυνε τη χώρα από το πιο προηγμένο πρόγραμμα F-35 λόγω της συμμαχίας της Τουρκίας με τη Ρωσία. Η στόχευση του Λευκού Οίκου είναι διπλή. Πρώτον, θέλει να δελεάσει την Άγκυρα, ώστε να καμφθούν οι τις αντιρρήσεις για την ένταξη της Σουηδίας και